گز علفی

گز علفی که به نامهای مان کردی، گز انگبین گزوله و به زبان کردی گزو نامیده می شود نوعی مان و یکی از محصولات فرعی و با ارزش جنگلهای بلوط غرب بویِژه زاگرس شمالی است که بصورت شهدی غلیظ بر روی برگها و شاخه های جوان3گونه بلوط بنامهای برودارQuercus brantii Lind مازودارQ.infectoria Oliv و بلوط لیبانیQ.libani Oliv بوجود می آید. گونه های یاد شده از تیره راشFagaceae درختانی هستند بلند که ارتفاع آنها گاهی به15تا20متر هم می رسد. مناطق پراکنش گیاهان میزبان و همچنین حشرات مولد گز علفی در استانهای آذرباییجان غربی، کردستان، کرمانشاه، لرستان و ایلام می باشدکه بر اساس مطالعات اخیر تنها در 2 استان آذرباییجان غربی و کردستان شته های مولد در شرایط مساعد قادر به تولید گزعلفی قابل بهره برداری بوده و از اهمیت غذایی دارویی و اقتصادی مناسبی برخور دارند.

 

بررسی منابع علمی و پایان نامه های دانشجویی حاکی از آن است که گزعلفی در اثر نیش حشره کوچک و ناشناخته ای بر روی برگهای واریته های مختلف بلوط ظاهر می شود لیکن طبق نظریه دیگری با مراجعه به مناطق تولید این فرآورده و نمونه برداری و شناسایی نمونه های جمع آوری شده تصریح نمود که این محصول در واقع ترشحات قندی موسوم به عسلک است که در نتیجه فعالیت پوره ها و حشرات کامل دو گونه شته بنامهای Thelaxes suberi Del.1914 و Tuberculoides annulatus Hart.1841 در سطح برگ درختان بلوط به شکل قطرات شبنم مانندی در فاصله زمانی محدودی ظاهر می شوند. از نظر مورفولوژیکی شته های مذکور حشراتی هستند کوچک و به اندازه 5/0تا1میلیمتر و به رنگ سبز خاکی و تیره با بدنی کشیده که حشرات بالغ آنها به 2 فرم بالدار و بدون بال دیده می شوند. این حشرات به تعداد زیاد بصورت پوره و حشره کامل در سطح رویین برگ و گاهی اوقات سطح زیرین برگها و شاخه های جوان درختان بلوط فعالیت می نماید. زمان فعالیت آنها اغلب شبها و هنگام صبح قبل از طلوع آفتاب می باشد. در ساعات گرم روز تعداد کمی از آنها را می توان روی برگ درختان بلوط مشاهده نمود. شته جهت تغذیه از شیره پرورده گیاه بلوط استفاده نمود و انگبین دفع شده بصورت لایه ای شهد مانند سطح برگ گیاه مولد را فرا می گیرد. این ماده به طور عام روی برگها حالت براق و چسبنده با جلای خاصی می دهد. به علاوه گز علفی گاهی بر روی بذر و پوسته بلوط نیز ظاهر می شود. در بعضی سالها به ویژه بعد از بارندگیهای بهاره ترشح شیره بر روی درختان بلوط آنقدر زیاد است که روی زمین می چکد و زیر درخت خیس بنظر می رسد. ماده در طب سنتی قابض است، خونریزیها را متوقف می سازد، مقوی معده است، تقویت کننده دستگاه تنفسی است، سینه را نرم و صدا را صاف می کند، سرفه ها را برطرف می کند تنگی نفس را درمان می کند، و همچنین جهت تهیه ی شیرینی گز استفاده می شود.

شرایط نگهداری

گز را باید در محلی خشک و خنک، با دمای کمتر از 20 درجه سانتی گراد، دور از نور خورشید، حرارت تجهیزات گرمایشی نگهداری و از قرار گرفتن آن در معرض بخار و مواد شیمیایی جلوگیری کرد. برای نگهداری گز برای مدت طولانی باید آن را با جعبه درون پلاستیک به طوری که هوا نبیند در فریزر قرار داد در این صورت می توان گز را به مدت طولانی نگهداری کرد و چند دقیقه قبل از مصرف از فریزر خارج کرده و آن را استفاده نمود.

ارزش تغذیه ای

شکر، گلوکز، سفیده ی تخم مرغ، گلاب، مغز پسته یا بادام و انگبین های گیاهی همچون ترنجبین، شیر خشت، گز علفی و گز انگبین.

نشانی کارخانه

اصفهان، خیابان جی، شهرک صنعتی جی

انتهای خیابان دهم، کارخانه گز کرمانی

تلفن: 60-5722350 0311

سپهر رایانه ستایش